آیا تاکنون برای شما پیش آمدهاست که حرفی برای گفتن داشته باشید اما نتوانید آن را بیان کنید؟ چند بار از خواستههای خود برای خجالت کشیدن از دیگران دست کشیده اید؟ اشتباه اینجاست که فن بیان قوی را مهارتی مخصوص سخنرانها بدانیم، در حالی که اصلا اینطور نیست. افراد توانمند همیشه با صحبت کردن دیگران را مجذوب خود میکنند، بدون شک با خواندن این جمله به یاد یک نفر افتادهاید، دوستی خوشصدا یا آشنایی خوشصحبت!
فن بیان قوی فقط هنر چیدن کلمات کنار هم نیست بلکه قدرتی است برای تسخیر قلب دیگران و رسیدن به موفقیت شخصی در کارو حرفه ی خود. خبر خوش این است که فن بیان قوی یک مهارت اکتسابی است و با تمرین میتوانید آن را به دست آورید.
برای اینکه به طور خلاصه بدانید که، چگونه فن بیان خود را تقویت کنیم (معرفی 6 راهکار):
- شرکت در دورههای تقویت فن بیان
- افزایش اعتماد به نفس
- استفاده صحیح از زبان بدن
- تنوع در لحن و سرعت
- ضبط صدا و بازبینی آن
- تمرین در مقابل آینه
در این مقاله ضمن بررسی هرکدام از این راهکارها، به خوبی میآموزید که چگونه فن بیان قوی داشته باشید حتی اگر خجالتی هستید. تا پایان این مقاله با کاروکمپ همراه باشید.
فن بیان قوی چیست و چرا اهمیت دارد؟
فن بیان قوی در لغت یعنی بتوانیم افکار، خواستهها و احساسات خود را واضح، روشن، اثرگذار، با احترام، بدون عصبانیت و پرخاشگری به دیگران منتقل کنیم. برای داشتن فن بیان قوی شما باید چندین مهارت مختلف از جمله استفاده مناسب از واژگان، لحن متنوع و کنترل شده برای ایجاد جذابیت، استفاده درست از زبان بدن (برقراری ارتباط چشمی، حرکات دست و حالات مختلف چهره)، شمرده صحبت کردن و واضح بیان کردن واژگان را داشته باشید که در مجموع باعث ایجاد جذابیت در صحبت کردن شما و جلب اعتماد مخاطب می شود.
چگونه فن بیان خود را تقویت کنیم؟
تا اینجا متوجه اهمیت تقویت مهارت فن بیان و تاثیر آن در زندگی شخصی و کاری خود، شدهاید. فن بیان علاوه بر اینکه به ارتباطات بهتر شما با دیگران کمک میکند، شما را به فردی با قدرت نفوذ و تاثیرگذاری بالا تبدیل میکند.
در فن بیان، جزییاتی مثل انتخاب کلمات، بلندی صدا، لحن، حالت چهره و بدن بسیار حائز اهمیت هستند؛اما همانطور که گفتیم، فن بیان یک مهارت اکتسابی است و با تمرین به راحتی قابل دستیابی است. اما سوال اینجاست که چگونه فن بیان قوی داشته باشیم؟ در ادامه 6 راهکار اساسی برای تقویت فن بیان، ذکر میکنیم:
1. شرکت در دوره های تقویت فن بیان
یکی از بهترین و اصولی ترین روشها برای تقویت فن بیان، شرکت در دورههای تخصصی فن بیان میباشد. زیرا در این دورهها با اصول علمی این مهارت آشنا میشوید و با کمک دیگر شرکت کنندگان در کلاس و تمرین های روزانه میتوانید فن بیان خود را قوی کنید.
دوره آموزش فن بیان به دو صورت کوتاه مدت فشرده (بوت کمپ) و ترمیک، برگزار میشوند. دورههای بوت کمپ، جامع و کوتاه مدت هستند که این باعث میشود شما در زمان کمتری به مطالب مسلط شوید. اگر به دلیل موقعیت مکانی یا محدودیت زمانی نمیتوانید در کلاسهای حضوری شرکت کنید، کلاسهای غیرحضوری بهترین انتخاب هستند.
سرفصلهای آموزشی کلاس های فن بیان:
- تکنیکهای تقویت هوش کلامی
- کنترل صدا و لحن
- فوت و فن ارتباطات موثر
- رفع خجالتی بودن
- رازهای شخصیت جذاب
- تنفس صحیح
- تکنیک های تقویت فن بیان
- راهکارهای افزایش اعتماد به نفس
2. تقویت اعتماد به نفس
اعتماد به نفس را میتوان ستون اصلی فن بیان دانست. شما می توانید از زیباترین واژگان در هنگام صحبت، استفاده کنید، اما زمانی که این صحبت بااطمینان و اعتماد به نفس همراه نباشد، ضعیف است و نمی توانید اعتماد مخاطب را جذب کنید. همه انسان ها بااعتماد به نفس متولد نمیشوند اما همهی انسانها میتوانند اعتماد به نفس بالا را به دست آورند.
برای تقویت اعتماد به نفس راههای زیادی وجود دارد اما مهمترین عامل در تقویت اعتماد به نفس استمرار و تمرین مداوم است. برخی از راههای افزایش اعتماد به نفس به شرح زیر است:
- شناخت نقاط قوت و ضعف خود
- تغییر سقف ذهنی و افزایش باور به تواناییهای خود
- داشتن ذهن مثبت نگر
- یادگیری مداوم و افزایش مهارتهای فردی
- پذیرش و دوست داشتن خود
- مدیتیشن و مدیریت استرس
- درک ارزشمند بودن خود
- تمرین ارتباط گیری با دیگران
- مرور موفقیتهای قبلی و تصویر سازی ذهنی موفقیتهای آینده
3. استفاده صحیح از زبان بدن
زمانی که با یک دوست در حال چت کردن هستید، اگر یک جمله را بدون ایموجی بنویسد، شما میتوانید آن جمله را به چند شکل مختلف (عصبانی، جدی، شوخی، بی حوصله)، برداشت کنید. برای اینکه بدانید واقعا منظور دوست شما کدام یک از حالات است، نیاز است که یک ایموجی همراه نوشته خود ارسال کند.
در واقع ایموجی ها همان زبان بدن در هنگام چت کردن هستند! زبان بدن، حرکات دست، حالات چهره و برقراری ارتباط چشمی، احساسات شما را به شخص مقابل منتقل می کنند. یک لبخند، همدلی مخاطب و یک اخم کوچک، مقابله ی مخاطب را به همراه دارد.
برخی از نکات استفاده از زبان بدن، عبارت اند از:
- سعی کنید هنگام صحبت کردن با مخاطب ارتباط چشمی برقرار کنید، این کار نشان دهنده صداقت شماست و اعتماد شخص مقابل را جلب میکند.
- از تکان دادن بی مورد دست ها پرهیز کنید.
- اگر قصد انتقاد کردن از مخاطب را دارید، یک لبخند زیبا را چاشنی صحبت خود کنید!
- در هنگام نشستن، از خم شدن یا جمع کردن دستها بپرهیزید زیرا نشانه ی عدم اعتماد به نفس میباشند.
- در هنگام نشستن، از تکان دادن بیش از حد پاها بپرهیزید.
- حالت چهره، زبان بدن و صحبت شما باید هماهنگ باشند زیرا در غیر این صورت، مخاطب دچار تناقض میشود.
4. تنوع در لحن و سرعت
اگر میخواهید مخاطب تا پایان صحبتهای شما را با جان و دل بشنود، باید در لحن و سرعت بیان، تنوع ایجاد کنید؛ زیرا یکنواختی در بیان، صحبتهای شما را برای مخاطب کسل کننده می کند. لحن را میتوان رنگبندی نقاشی صحبت دانست که استفاده از یک رنگ، آن را یکنواخت میکند. تغییر لحن، افزایش و کاهش میزان صدا برای تاکید مطالب، استفاده از مکث های کوتاه مدت، همگی جزیی از تنوع در لحن هستند. در هنگام صحبت کردن برای تاثیرگذاری بیشتر، به موارد زیر توجه کنید:
- زمانی که قصد بیان نکته مهمی را دارید، تن صدای خود را بالاتر برده و جدی تر صحبت کنید.
- زمانی که در حال تعریف خاطره، مثال یا داستان هستید، آهسته و نرم صحبت کنید.
- در هنگام صحبتهای طولانی، گاها کمی مکث کنید تا مخاطب فرصت فکر کردن داشته باشد.
- سرعت بیان مطالب باید متفاوت باشند و طبق موضوع صحبت باید سریعتر(موارد غیر مهم) یا آهسته تر(مباحث علمی، سنگین یا درسی) باشند. اما به صورت کلی سرعت بیان جملات شما نه باید آنقدر آهسته باشد که مخاطب خسته شود و نه آنقدر سریع باشد که مخاطب توانایی تحلیل جملات را نداشته باشد.
5. ضبط صدا و بازبینی آن
متنی را انتخاب کنید و از روی آن بخوانید و صدای خود را ضبط نمایید. تصور کنید متن را برای یک مخاطب میخوانید. در پایان از دید یک مخاطب به صدای خود گوش کنید. آیا جملات روان و قابل فهم هستند؟ آیا لغات واضح و درست بیان میشوند؟ آیا تغییر لحن وجود دارد یا همه ی جملات به صورت یکسان بیان میشوند؟ ایرادات خود را بنویسید و سعی کنید که آنها را برطرف کنید.
این کار را به طور مستمر انجام دهید و ضبط صداهای قبلی را با صداهای جدید مقایسه کنید. این مقایسه میزان پیشرفت شما را به خوبی نشان میدهند.
6. تمرین در مقابل آینه
هیچکس صادق تر از آینه نیست! در مقابل آینه بایستید و یک متن را بخوانید. سعی کنید این کار را به صورتی انجام دهید که در مقابل جمع انجام میدهید. با این کار میتوانید چند راهکار تقویت فن بیان مثل تغییر لحن، استفاده صحیح از زبان بدن، تغییر حالت چهره، استفاده از هیجان و تغییر صدا در صحبت را باهم تمرین کنید.
به حرکات چهره و بیان خود توجه کنید. سعی کنید از دید یک مخاطب به خود نگاه کنید و نقاط قوت و ضعف خود را بیشتر بشناسید. این کار به هماهنگی بیشتر بیان و زبان بدن شما کمک میکند.
مزایای تقویت فن بیان چیست؟
اما چرا فن بیان اهمیت دارد؟ برخی از مزایای اصلی داشتن فن بیان قوی عبارت اند از:
افزایش اعتماد به نفس
اعتماد به نفس یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین موارد شخصیتی هر فرد در زندگی شخصی و کاری است. افزایش اعتماد به نفس به تقویت فن بیان و تقویت فن بیان به افزایش اعتماد به نفس کمک میکند و در واقع این دو مورد به بالا بردن همدیگر کمک میکنند. برای مثال زمانیکه شما به خوبی بتوانید صحبت کنید و خواستههای خود را بدون ترس بیان کنید، به مرور زمان اعتماد به نفس و خودباوری بیشتری خواهید داشت و اگر اعتماد به نفس بالایی داشته باشید، با قاطعیت بیشتری صحبت میکنید و خواستههای خود را بدون تردید بیان خواهید کرد.
موفقیت شغلی و تحصیلی
آیا برای شما هم پیش آمده است که پاسخ یک سوال را بدانید اما جرات نکنید در جمع، آن سوال را پاسخ دهید؟ یا در یک مصاحبه کاری به دلیل عدم مدیریت اضطراب، نتوانید تواناییهای خود را نشان داده و آن موقعیت کاری را از دست بدهید؟ فن بیان قوی باعث میشود بتوانید تمام مشکلات ذکر شده را برطرف کرده و موفقیتهای چشمگیری در شغل و تحصیل خود به دست آورید.
تاثیرگذاری در دیگران
یکی از زیباییهای هر فرد، توانایی زیبا صحبت کردن است. با فن بیان قوی شما میتوانید قلب دیگران را به تسخیر خود درآورده و آنها را تحت تاثیر قرار دهید. این موضوع علاوه بر اینکه باعث محبوبیت شما میشود، باعث میزان اعتبار شما و همراهی و حمایت دیگران از شما میشود.
حل مشکلات ایجاد شده
ارتباط با افراد دیگر در زندگی شخصی، محیط کار، جلسات مهم، دانشگاه، افراد گروه و حتی مذاکرات، با چالشهایی همراه است زیرا شما باید افرادی را متقاعد کنید که گاها اعتقادات و باورهایی مخالف شما دارند یا حتی به دلیل منافع خود با شما موافق نیستند. در این مواقع شما میتوانید با داشتن فن بیان قوی و بدون عصبانیت اوضاع را به نفع خود تغییر دهید.
توانایی رهبری گروه ها
بدون شک رهبری گروه (حتی یک گروه کوچک)، کاری چالش برانگیز است. رهبران موفق دارای فن بیان قوی هستند تا بتوانند عدالت را بین اعضای گروه برقرار کرده و بااعتماد به نفس و قاطعیت تصمیم گیری کنند و انگیزه افراد گروه را برای انجام کارهای تیمی بالا ببرند. همچنین در مواقع بحران، بتوانند تیم را مدیریت کنند تا گروه از هم نپاشد.
افزایش دایره ارتباطی
انسان موجودی اجتماعی است و به روابط انسانی برای ادامه زندگی نیازمند است. هرچقدر دایره ارتباطی ما بزرگتر باشد و دوستان بیشتری داشته باشیم، در مواقع نیاز، نیروی همدلی بیشتری داریم. فن بیان قوی یکی از راههای جذب انسانهاست.
چه کسانی به تقویت فن بیان بیشترین نیاز را دارند؟
فن بیان یکی از مهارتهای اصلی و بسیار مهم است که شما در هر موقعیت شغلی که دارید، دانشجو یا حتی خانه دار، باید آن را بیاموزید. در واقع شما به وسیله ی این مهارت میتوانید نیازها و خواستههای خود را به خوبی بیان کرده و روابط خود با دیگران را مدیریت کنید. اگر نتوانید با دیگران ارتباط درستی داشته باشید و حرفهای خود را با شجاعت بیان کنید، به مرور زمان از ارتباط گیری با مردم خسته میشوید و از مردم فاصله خواهید گرفت.
بنابراین تقویت فن بیان برای همهی افراد لازم است؛ ولی برخی از افراد به دلیل تعامل بسیار زیاد با مردم در محیط کاری و نیاز به متقاعد سازی دیگران، مجبور هستند که فن بیان قویتری داشته باشند. زیرا باید اعتماد دیگران را جلب کرده و برای اجرای ایده ها و طرحهای خود، دیگران را با خود همراه کنند یا محصول خود را بفروشند. برخی از این افراد عبارت اند از:
- مدیران و رهبران: باید قاطعیت در تصمیم گیری داشته باشند و تیم خود را راضی نگه دارند.
- معلمان و مربیان: برای اینکه بتوانند مفاهیم را با بیانی واضح و روشن آموزش دهند، نیاز به فن بیان قوی دارند.
- دانشجویان: برای دفاع از پایاننامه و پروژههای خود، نیازمند صحبت کردن روان و فن بیان قوی هستند.
- فروشندگان و بازاریابان محصول: اگر نتوانند مردم را متقاعد کنند که جنس و محصول باکیفیت و خوش قیمت دارند که ارزش خرید دارد، به زودی کسب و کار خود را از دست خواهند داد!
- سخنرانان و مجریان برنامه: این دسته از مشاغل ارتباط کاملا مستقیم با فن بیان دارند و برای جذب مخاطب نیازمند ذهنی فعال، زبان بدن قوی و اعتماد به نفس بالا هستند.
در جدول زیر دلیل احتیاج افراد به تقویت بیشتر فن بیان آمده است:
| دلیل نیاز به فن بیان | پیامد نداشتن فن بیان قوی | |
|---|---|---|
| مدیران و رهبران گروه | رهبری و مدیریت گروه | ❌کاهش اعتماد افراد تیم، عدم پیشرفت گروه و خودسری کارکنان |
| معلمان | انتقال مفاهیم درسی | ❌عدم توجه و احترام دانش آموزان، درک ضعیف مفاهیم، شلوغی کلاس |
| دانشجویان | ارائه پایان نامه | ❌از دست دادن نمره |
| فروشندگان | فروش محصولات | ❌از دست دادن مشتری، کاهش فروش، از بین رفتن کسب و کار |
| سخنرانان و مجریان | جذب مخاطب | ❌کاهش محبوبیت، از دست دادن مخاطب، عدم تاثیرگذاری |
| افراد عادی | ارتباط گیری با دیگران | ❌ایجاد سوء تفاهم، کاهش ارتباط با دیگران، انزوا و افسردگی |
سخن پایانی
کلمات پلی برای ارتباط با دیگران هستند. اینکه بتوانیم از این کلمات به بهترین شکل استفاده کنیم و دوستیهای جدید خلق کنیم، نعمتی است که خداوند در اختیار انسان قرار داده است. اما نکته اینجاست که بتوانیم در رابطه با دیگران به راحتی خواسته ی خود را گفته و نظرات خود را باجرات بیان کنیم. با تقویت فن بیان می توانیم دقیقا به این نقطه از ارتباط گیری برسیم و به نسخه قدرتمند تری از خودمان تبدیل شویم. در این مقاله شما را با فن بیان و راهکارهای تقویت آن، آشنا کردیم و توضیح دادیم که چگونه فن بیان خوبی داشته باشیم. اکنون نوبت شماست که نظرات و تجربیات خود را با ما به اشتراک بگذارید. به نظر شما چگونه فن بیان خود را تقویت کنیم؟
سوالات متداول
1.چگونه فن بیان خوبی داشته باشیم؟
در متن بالا به صورت کامل به این سوال پاسخ دادیم. اگر بخواهیم خلاصه، پاسخ این سوال را بررسی کنیم، برای داشتن فن بیان خوب، نیاز است از نظر ذهنی در آمادگی کامل قرار داشتهباشید. در این صورت میتوانید به بهترین شکل اضطراب خود را مدیریت کرده، از زبان بدن درست استفاده کنید. برای این کار باید محتوای صحبت خود را در صورت امکان از قبل آماده کنید و اعتماد به نفس خود را تقویت کرده و با داشتن استمرار و تمرین مداوم به فن بیان قوی برسید.
2.چگونه نفوذ کلام داشته باشیم؟
نفوذ کلام به این معناست که صحبت شما تنها شنیده نشود و بر دل و روح مخاطب بنشیند. از قدیم گفته اند: حرفی که از دل بلند شود بر دل می نشیند! پس رکن اول در داشتن نفوذ کلام، صداقت در کلام است. همچنین باید از صحبت های خود مطمئن باشید زیرا اگر با شک و تردید صحبت کنید، مخاطب متوجه ضعف شما خواهدشد. مخاطب خود را بشناسید و طبق باورها، علایق و اعتقادات او صحبت کنید. علاوه بر این، میتوانید از مثال و داستان برای اثبات حرف خود استفاده کنید.
3.چگونه در جمع سخنور خوبی باشیم؟
صحبت در هر جمع، نیاز خود را میطلبد. اگر منظور جمعهای خانوادگی و دوستانه باشد، باید سعی کنید طبق علاقهی افراد جمع صحبت کنید تا صحبتهای شما برای آنها جذاب باشد و به آن گوش دهند. اما اگر جمع رسمی است باید محتوای سخنرانی را از قبل آماده کرده و بارها آن را تمرین کنید. اولین جمله شما مخاطب را جذب می کند پس سعی کنید اولین جمله خود را جذاب، سوالی و قدرتمند انتخاب کنید. از زبان بدن به بهترین شکل استفاده کنید و اضطراب خود را مدیریت نمایید. در هنگام صحبت کردن، در لحن و سرعت خود تغییر ایجاد کنید تا برای مخاطب کسل کننده و یکنواخت نباشد. اگر امکان ایجاد تعامل هست، سعی کنید تنها صحبت کننده نباشید و از مخاطب نیز بخواهید نظر خود را بیان کند.
4.چقدر زمان لازم است فن بیان قوی شود؟
پاسخ این سوال به عوامل مختلفی مانند سطح اعتماد به نفس شما، میزان تمرین روزانه، محیط یادگیری وغیره بستگی دارد. اما به طور کلی اگر روزانه 20 تا 30 دقیقه تمرین داشته باشید، طی 3 تا 6 ماه میتوانید به سطح قابل قبولی در صحبت کردن برسید و طی 1 سال تا 2 سال یک سخنران حرفهای میشوید.
5.آیا افراد خجالتی هم می توانند سخنور شوند؟
بله. خجالت یک ویژگی شخصیتی است نه یک مانع دائمی! و خبر خوب این است که ویژگیهای شخصیتی با تکرار و تمرین می توانند تغییر کنند. ما در تاریخ سخنرانان بسیار بزرگی داریم که در ابتدا بسیار خجالتی بوده اند. برای مثال جان اف کندی یا النور روزولت که به خجالتی بودن خود در گذشته، بارها اعتراف کردهاند اما با تمرین توانستهاند به سخنرانان بزرگ و افراد موفقی تبدیل شوند. شما تنها نقطهی شروع متفاوتی با بقیه دارید و به تمرین بیشتری نیاز دارید.
6.بهترین سن برای یادگیری فن بیان چیست؟
بهترین سن برای یادگیری فن بیان، از 5 تا 7 سالگی است. زیرا در این سنین، کودکان غرق در بازی هستند و بدون ترس میتوانند مهارت ارتباط گیری را تمرین کرده و به مرور بیاموزند. اما باید در نظر داشت که در سنین بالاتر نیز به خوبی میتوان فن بیان را یاد گرفت زیرا هر سنی ویژگیهای مثبت مربوط به خود را دارد؛مثلا در بزرگسالی شما دارای قدرت تحلیل و تجربه بیشتری هستید و به راحتی میتوانید با تمرین موثر حتی برای سخنرانیهای حرفه ای آماده شوید.
7.چگونه با جرات حرف بزنیم؟
وقتی صحبت از حرف زدن باجرات میشود، ممکن است شما تصور کنید منظور صحبت با پرخاشگری و با صدای بلند است، اما در واقع اصلا اینگونه نیست. صحبت باجرات یعنی شما بتوانید احساسات، درخواست و نظر شخصی خود را با احترام به شخص مقابل و با اعتماد به نفس بیان کنید و در مواقع مهم و حیاتی، از خواسته خود عقب نشینی نکنید. برای این کار نیاز است اول خواسته خود را به خوبی بشناسید، زبان بیان قوی و قدرت نه گفتن به مسائلی که با ارزشهای شما سازگار نیست، داشته باشید و به جای انتقاد مداوم از دیگران، خواستهها و افکار خود را بهتر بیان کنید.
